Αν ήταν έτσι το σινεμά

«Αν...» σε σκηνοθεσία και σενάριο Χριστόφορου Παπακαλιάτη.

«Το καλύτερο στον αυνανισμό είναι το μετά, το αγκάλιασμα» έβαζε τον εαυτό του να εκστομίζει στην ταινία «Hollywood Ending» ο Γούντι Άλεν. Η μνεία στον Αμερικανό δημιουργό δεν είναι τυχαία σ’ ένα κείμενο που αφορά την πρώτη κινηματογραφική απόπειρα του Χριστόφορου Παπακαλιάτη. Κι οι ομοιότητες δεν εξαντλούνται στο ότι σκηνοθέτης, σεναριογράφος και απόλυτος πρωταγωνιστής είναι το ίδιο πρόσωπο. 

Ο ατομικός μας λαβύρινθος

«Ανομβρία» των Λούκας Βαλέβσκι και Κάσια Πολ

Αυτή τη φορά η ομάδα Μίτος ξεπέρασε τον εαυτό της. Η έγνοια της να παραμείνει πιστή στην προσπάθεια αναζήτησης μιας νέας σκηνικής γλώσσας, αμφισβητώντας καθεστηκυίους θεατρικούς κώδικες και προχωρώντας πέρα από την αφήγηση, είχε ως αποτέλεσμα μια σχεδόν μυσταγωγική «εμπειρία στο χώρο».

Σκοτεινό θρίλερ δωματίου

«Ο θάνατος και η κόρη» του Άριελ Ντόρφμαν στο Σατιρικό Θέατρο.

Όταν το σκοτεινό «μεσαίωνα» μιας πολυετούς απάνθρωπης και αδυσώπητης χούντας δεν διαδέχεται η Αναγέννηση, αλλά μια «ήπια» μεταπολίτευση, εγείρεται το ερώτημα αν μια κοινωνία μπορεί να προχωρήσει αρμονικά, κρύβοντας τα ανεπούλωτα τραύματα με το φθηνό μέικαπ μιας επιβεβλημένης λήθης. Η απουσία κάθαρσης θα τα μετατρέψει σε ρωγμές μέσα από τις οποίες θα ξεχυθεί αργά ή γρήγορα μια διάπυρη μάζα συσσωρευμένης οργής με ανυπολόγιστες συνέπειες. Ο Χιλιανός συγγραφέας και αγωνιστής των ανθρώπινων δικαιωμάτων Άριελ Ντόρφμαν έχει ένα μοναδικό τρόπο να διαπραγματεύεται τις παρενέργειες του «ένοχου» παρελθόντος στο παρόν.

Η Οδύσσεια μιας θέασης

«Οδύσσεια» σε σκηνοθεσία Ρόμπερτ Γουίλσον στο Εθνικό Θέατρο. 

Μπήκα στο Κτήριο Τσίλλερ κρατώντας τεράστιο καλάθι, ενώ χρειάστηκε να γίνουν διάφορες «αλχημείες», εν μέσω υποχρεώσεων, για να το «σκάσω», έστω για μια Κυριακή, στην Αθήνα. Το πράγμα άρχισε να στραβώνει από την αρχή: τελευταίες θέσεις στην τελευταία σειρά κι ακριβώς μπροστά μου ένας ψηλέας και μια αεικίνητη κυρία με φουντωτό μαλλί. Μετά από 3 ώρες και 10 λεπτά είχα στραβολαιμιάσει. Όμως αυτό ήταν το μικρότερο πρόβλημα. Τα κεράσια ήταν μεν ζουμερά, αλλά δεν γέμισαν το καλάθι. 

Πολύ καλή για να είναι φαβορί

«Ταμπού» του Μιγκέλ Γκόμες.

Όταν τελειώνει, έχεις μια περίεργη αίσθηση σαν κάποιος να σε ξύπνησε απότομα από ένα όνειρο. Ένα ασπρόμαυρο όνειρο. Είναι μια βουτιά στη μνήμη. Προσωπική και ιστορική. Μια ταινία που καταφέρνει να συγκεράσει αναφορές στην ποίηση, στον έρωτα, τη μοναξιά, τα γηρατεία, την πολιτική, την αποικιοκρατία, την Ιστορία, αποτίοντας φόρο τιμής στον βωβό κινηματογράφο, στην τεχνική του Ντέιβιντ Γκρίφιθ, στον γερμανικό εξπρεσιονισμό. 

«Θέλω να ζήσω τόσο πολύ;»

«Όσκαρ» του Ερίκ Εμανουέλ Σμιτ σε σκηνοθεσία Παναγιώτη Λάρκου. 

Το θέμα του έργου είναι βαρύ κι ασήκωτο: ένας ετοιμοθάνατος 10χρονος λευχαιμικός προτρέπεται από μια εθελόντρια να στέλνει τακτικά γράμματα στον μεγαλοδύναμο ώστε να ελαφρύνει το μυαλό από τις σκέψεις. Από τις επιστολές αυτές αποτελείται ολόκληρη η μικρή νουβέλα του Ερίκ Εμανουέλ Σμιτ «Αγαπητέ Θεέ» στην οποία βασίζεται η παράσταση «Όσκαρ» του ΘΟΚ. 

Η απειλή του κοινότoπου

«Η Προδοσία» του Χάρολντ Πίντερ σε σκηνοθεσία Μαρίας Στυλιανού.

Μια κοινότυπη ιστορία: μια γυναίκα απατά συστηματικά τον άνδρα της με τον καλύτερό του φίλο. Μπορεί κάποιος να την αφηγηθεί με τρόπο που να ξεφεύγει από την κοινοτυπία; Ναι, ο Πίντερ. Αν π.χ. επιλέξει να τη θέσει χρονολογικά ανάποδα, εκκινώντας από τη προδιαγεγραμμένη συντριβή μετά το τέλος της σχέσης και τελειώνοντας με το παθιασμένο πρώτο παράνομο φιλί. Η Προδοσία δεν είναι μία, αλλά πολλές. Ένα γαϊτανάκι από υπαινιγμούς και μικρά ψέματα που αποκαλύπτουν στο κοινό την ωμότητα της καθημερινότητας, «τους φόβους πίσω από τις καθημερινές συναναστροφές και την απειλή του κοινότυπου» όπως διαπίστωνε η Σουηδική Ακαδημία.

Το πνεύμα του Ξενάκη

Ιάννης Ξενάκης, «Ορέστεια - Ακολουθία Αισχύλου» σε σκηνοθεσία Σπύρου Σακκά.

«Την πρώτη φορά που άκουσα Ξενάκη νόμιζα ότι είχε χαλάσει το πικάπ» μού απάντησε σαρδόνια ένας φίλος, καθώς προσπαθούσα να τον πείσω να έρθει μαζί μου. Πιστεύω ότι αυτός έχασε. Αν μη τι άλλο, επρόκειτο για μια σπάνια εμπειρία που –τουλάχιστον- στην Κύπρο πρώτη φορά είχαμε την ευκαιρία να βιώσουμε. Μαθηματικά, φιλοσοφία, κβαντική μηχανική. Νομοτέλειες και συναρτήσεις. Θεωρίες, ιδέες και επιτεύγματα από τα αρχαία χρόνια μέχρι τις μέρες μας, ένα απόσταγμα του ανθρώπινου πολιτισμού. 

Ταξίδι στην Ιστορία

«Πορφυρώματα» του Μιχάλη Χριστοδουλίδη σε ποίηση του Έκτωρα Πατριώτη. 

Πόσο δύσκολο είναι, άραγε, στο τσουκάλι μιας καλλιτεχνικής παράστασης να αναμίξεις πολλά και έντονα υλικά, όπως μουσική, λόγο, animation, κίνηση και να μην προκύψει ένας βαρυστόμαχος αχταρμάς; Ενδεχομένως πολύ, αλλά ο Μιχάλης Χριστοδουλίδης θεωρώ ότι το πέτυχε. Η συνταγή έδεσε και είδαμε μια «γεμάτη» παράσταση που μιλούσε απευθείας στην ψυχή, ηλεκτρίζοντας διακριτικά κατά τη διαδρομή τα κύτταρα του εγκεφάλου.

Ο γητευτής των ποδιών

Είναι κάποιες φορές που σηκώνεσαι από τη ζαχαρένια σου και τραβιέσαι σε μια παράσταση για λόγους ανωτέρας βίας. Μια τέτοια ήταν κι αυτή. Πρωινό Κυριακής, δωρεάν είσοδος, εκπαιδευτική συναυλία, ειδικά σχεδιασμένη για παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας. Ας όψονται οι πατρικές υποχρεώσεις, που με οδήγησαν εκείνη την ημέρα στο Δημοτικό Θέατρο Στροβόλου.

Ήταν κι εκείνη εκεί

«Two Cigarettes in the Dark» σε χορογραφία Πίνα Μπάους από το Tanztheater Wuppertal.

Με τα χέρια να πονάνε έπειτα από το 15λεπτο standing ovation, βγήκα στη σάλα της Όπερας του Βούπερταλ βουίζοντας κι εγώ μαζί με το εκστασιασμένο μελίσσι των θεατών από κάθε γωνιά του κόσμου. Εξερχόμενος διερωτήθηκα τι ήταν αυτό που έκανε εκείνη την τρίωρη ρωγμή στο χρόνο να μοιάζει τόσο μαγική. 

Θεατής: Ο απόλυτος πρωταγωνιστής

Η παράσταση του Ρομέο Καστελούτσι «FOLK.» στην Τριενάλε του Ρουρ.

Φτάσαμε στην Γκεμπλέζεχαλε του Ντούισμπουργκ λίγα λεπτά πριν την έναρξη της παράστασης. Είναι μια ιδιόμορφη αίθουσα, τμήμα παλιού εργοστασίου επεξεργασίας μεταλλευμάτων. Όσο προετοιμασμένος κι αν είσαι, ή ακόμη και συστηματικός θεατής των παραστάσεων του Ρομέο Καστελούτσι, η υπόγεια αίσθηση της αναμονής της έκπληξης είναι το αίσθημα που σε κατακλύζει από την πρώτη στιγμή, καθώς ανακαλύπτεις το λόγο που επέλεξε το συγκεκριμένο χώρο, που συνδυάζει τη θρησκευτικότητα και την υπερβατικότητα ενός ναού με την «ψυχρή» κοσμικότητα ενός βιομηχανικού κτηρίου.

Ο-θέλω όπερα

«Οθέλλος» του Τζιουζέπε Βέρντι από την Όπερα του Εθνικού Θεάτρου της Σλοβακίας.

Ο καιρός χάρμα, τα καθίσματα γεμάτα, οι μονωδοί διεθνούς επιπέδου, ο καλλιτεχνικός οργανισμός σοβαρός, οι διοργανωτές γαλαντόμοι, το έργο ένα διαχρονικό αριστούργημα. Τι μπορεί να πάει στραβά; Τίποτα. Ε, τότε γιατί φεύγοντας πήρα μαζί μου την αίσθηση ότι κάτι σημαντικό έλειπε για να δέσει το γλυκό; Ο «Οθέλλος» είναι «όπερα τραγουδιστών» και απαιτεί κορυφαίους ερμηνευτές στους βασικούς ρόλους. 

Ο μέγας πλην-θέτης

Το φαινόμενο Τζον Κέιτζ, οι «Ευρώπερες» και η τέχνη της αποδόμησης.

Φέτος συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη γέννησή του Τζον Μίλτον Κέιτζ Τζούνιορ και είκοσι από το θάνατό του. Η Τριενάλε του Ρουρ, που από φέτος κάνει νέα αρχή υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του Χάινερ Γκέμπελς, δεν θα μπορούσε να τιμήσει καλύτερα αυτές τις επετείους από το να παρουσιάσει μια σύγχρονη εκδοχή-αναβίωση ενός από τα πιο επαναστατικά έργα της σύγχρονης εποχής. Το 1987, οι τιμητές του Κέιτζ, Χάιντς- Κλάους Μέτζγκερ και Ράινερ Ριμ, τον προσκάλεσαν να γράψει μια όπερα που θα αποτελούσε μια «αμετάκλητη άρνηση της ίδιας της όπερας» για λογαριασμό της Όπερας της Φρανκφούρτης. Κάπως έτσι γεννήθηκαν οι περίφημες «Ευρώπερες» και συγκεκριμένα οι πρώτες δύο (μέχρι το 1991 γράφτηκαν ακόμη τρεις).

Πονάει, αλλά αφυπνίζει

Στην κορυφαία μέχρι σήμερα ταινία του «Σκιές και Πρόσωπα», ο Κύπριος σκηνοθέτης Ντερβίς Ζαΐμ αποτολμά να αγγίξει πάνω στις πληγές της Κύπρου. Όχι με σκοπό να τις ξύσει, αλλά με την προσδοκία να τις απαλύνει.

Στην ωριμότερή του ταινία, ο σπουδαίος Τουρκοκύπριος σκηνοθέτης επέλεξε το ταραχώδες πεδίο των διακοινοτικών συγκρούσεων του 1963-64, κατά τη διάρκεια των οποίων είδε για πρώτη φορά κι ο ίδιος το φως του ήλιου, σ’ ένα καταφύγιο. Καταπιάνεται με ένα λεπτό θέµα, το οποίο κανείς σκηνοθέτης μέχρι σήμερα δεν τόλμησε να ακουμπήσει, για να φέρει εις πέρας ένα ρεαλιστικό πολιτικό δράμα, θεμελιωμένο σ’ ένα στέρεο σενάριο που έγραψε ο ίδιος, πυκνό σε σκέψη και συναισθήματα.