Είμαστε όλοι Τρολλ

«Ο δάσκαλός μας εν Τρολλ» σε σκηνοθεσία Γιώργου Κυριάκου.

Σύμφωνα με τον Ντένις Κέλι, αν είναι να μη γράφεις με πάθος, καλύτερα να μη γράφεις καθόλου. Για τα έργα του ισχύει (γιατί όχι και για όλα τα έργα του κόσμου;) ότι αν δεν τα ανεβάζεις με πάθος, καλύτερα να μην τα ανεβάσεις καθόλου. Αυτό το πάθος περισσεύει στην περίπτωση του Γιώργου Κυριάκου που στο κείμενο «Our teacher’s a Troll» βρήκε τη λυδία λίθο για να δοκιμάσει, να πειραματιστεί, να τεντώσει και να εξελίξει θεωρίες, γνώσεις και εμπειρίες που είχε συλλέξει από τη μέχρι τώρα εμπειρία του στο θέατρο. Και να τις ανατρέψει όλες. Έμενε μόνο να βρει το «σανίδι» κι αυτό ήταν οι συνοδοιπόροι σ’ ένα ταξίδι διαρκείας με πολλούς σταθμούς.

Στην εξέδρα είναι το παιχνίδι

Οι εντυπώσεις μιας συναυλιακής βραδιάς με τον Θανάση Παπακωνσταντίνου και τον Σωκράτη Μάλαμα.

Είναι το απόλυτο σχήμα του φετινού καλοκαιριού. Μια «αγία» σύμπραξη, που μοιάζει με καταπιεσμένη επιθυμία που ξεσπά σαν ηφαίστειο. Ένα κορυφαίο καλλιτεχνικό δίδυμο με φουντωτό παρελθόν (αρχής γενομένης από τον δίσκο «Στην Ανδρομέδα και στη γη», 1995), εκρηκτικό παρόν (τον φετινό δίσκο «Με στόμα που γελά») και φλογερό μέλλον.

Αυτό που προσφέρουν οι Θανάσης Παπακωνσταντίνου και Σωκράτης Μάλαμας είναι σαφώς μια απαράμιλλη συναυλιακή πρόταση αν αναλογιστεί κανείς εκτός από το χάρισμα και τη δεδομένη χημεία δύο σαμάνων δημιουργών, την ονειρεμένη και δεμένη ομάδα συντελεστών. Εκτός από τη γάργαρη γυναικεία νότα της Ιουλίας Καραπατάκη, είναι και οι ωδικές ανάσες που πρόσφεραν ο άρχων βιολιστής Φώτης Σιώτας και ο τεχνικός σκηνής Αλέξανδρος Κτιστάκης, που θα μπορούσαν από μόνοι τους να στηρίξουν ένα χάρμα μουσικό μυστήριο. Κάθε λεπτομέρεια αυτής της απίθανης τετράωρης φαντασμαγορίας έμοιαζε κουρδισμένη στην εντέλεια από καλλιτεχνικής σκοπιάς, αλλά και τεχνικής, όταν μιλάμε για τον ήχο και τους φωτισμούς.

Εκεί που δεν υπάρχουν λέξεις

Martha Graham Dance Company στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Κύπρια. 

Το φετινό Φεστιβάλ Κύπρια έχει διαφορετικό αέρα από τα προηγούμενα. Είναι δεδομένη η διάθεση των διοργανωτών να το αναβαθμίσουν, αλλά αυτό δεν θα αρκούσε αν δεν συμπληρωνόταν από μερικές ευνοϊκές συγκυρίες.

Η μία ήταν η θεσμική πρόθεση της Βασιλικής Ορχήστρας Κονσέρτχεμπαου του Άμστερνταμ να περιοδεύσει σε όλες τις χώρες της ΕΕ, που έδωσε την ευκαιρία στο Φεστιβάλ να αρπάξει τη μοναδική ευκαιρία που έχει κανείς να κάνει καλή πρώτη εντύπωση. Έτσι, το Κούριο φιλοξένησε τη σημαντικότερη μουσική εκδήλωση της σύγχρονης ιστορίας του και επέδειξε την εξαιρετική του ακουστική, σιγοντάροντας τον τέλειο ήχο της RCO με τον λυρικότερο ήχο της φύσης: τον φλοίσβο της θάλασσας.

Ακούρευτες προσδοκίες

Όσα αποκομίσαμε από μια νύχτα στην όπερα με τον «Κουρέα της Σεβίλλης». (©Tolis Photography Studio)

Θα ήμουν από τους τελευταίους που συγκινούνται από τις αμπελοφιλοσοφικές αλχημείες του Πάολο Κοέλιο, ωστόσο η επιθυμία μου εισακούστηκε. Το 2015, όταν το Φεστιβάλ Όπερας της Πάφου σύστηνε στο κοινό του τον Τζοακίνο Ρόσινι δεν έκρυψα ότι θα προτιμούσα να παρακολουθήσω ένα πιο χαρακτηριστικό και «βατό» έργο του «κύκνου του Πέζαρο». Πέρσι πάλι, παρακολουθώντας το ζίνγκσπιλ του Μότσαρτ «Απαγωγή από το Σεράι» σκέφτηκα ότι η λυρική μας ενημέρωση «παρατράβηξε» κι ήταν καιρός να αρχίσουμε να απολαμβάνουμε ξανά πιο ονομαστά οπερατικά έργα.

Γιατί ηνόχλησες το έργο;

Για τον Αγαμέμνονα του Γκραουζίνις, τον Ορέστη του Αναστασάκη και την Άλκηστη του Ερωτοκρίτου. 

Στη συνέντευξη που έδωσε στο Φιλgood λίγες μέρες πριν την έλευση του Αγαμέμνονα του Αισχύλου στην Κύπρο, ο Τσέζαρις Γκραουζίνις έλεγε ότι η μεγαλύτερη παγίδα για ένα σκηνοθέτη που ανεβάζει αρχαίο δράμα είναι να παρασυρθεί σε μια επίδειξη εξυπνάδας κατά την ανάγνωση του αρχετυπικού έργου. Και το καλύτερο κομπλιμέντο είναι να του πουν ότι η παράσταση ήταν καλή, αλλά η σκηνοθεσία αδιάφορη. Τι γίνεται όμως με τη μετάφραση; Κι ακόμη περισσότερο, τι γίνεται όταν η μεγαλοπρεπής απλότητα και η αφαιρετική αμεσότητα της σκηνοθετικής γραμμής συγκρούεται με την αχαλίνωτη ποιητική ελευθερία μιας επιβλητικής, καινοφανούς και αναστοχαστικής μεταφοράς;

Το μάτι να κλείνει από τη σκόνη

Αντιπαραθέτοντας τις παραστάσεις «Παράξενο ζευγάρι» και «Μπαμπάδες με ρούμι».

Η φράση «κλείνει το μάτι στο κοινό» είναι ίσως μια πιο πολιτικά ορθή ορολογία για τη θεατρική αρπαχτή. Είναι βαριά λέξη αυτή, το ξέρω, ειδικά όταν μιλάμε για το αποτέλεσμα μιας καλλιτεχνικής διεργασίας κι ακόμη περισσότερο όταν το κοινό δείχνει να το διασκεδάζει. Και ποιος είμαι εγώ που θα αμφισβητήσω το κριτήριό του και την αίσθηση του χιούμορ του; Αποσύρω λοιπόν κατηγορηματικά τη λέξη «αρπαχτή». Πρέπει να καταλάβουμε κάποτε κι εμείς οι τάχαμου «κριτές» ότι το θέατρο δεν είναι μια τέχνη για λίγους και στριφνούς κι ότι συχνά συμβαίνει να λειτουργούν κι άλλοι κώδικες της επικοινωνίας που έχουν να κάνουν λ.χ. με την (τηλεοπτική) αναγνωρισιμότητα και την οικεία μανιέρα. Οι θίασοι από την Ελλάδα έχουν πάψει εδώ και καιρό να μας πουλούν καθρεφτάκια και χάντρες. Το αποτέλεσμα που βλέπουμε είναι εν πολλοίς αυτό που προορίζουν και για το ελλαδικό κοινό κι όχι κάποια απλοποιημένη κυπριακή εκδοχή.

Το θλιμμένο μπουρλέσκο

«Ρωμαίος και Ιουλιέτα» του Μποστ σε σκηνοθεσία Κώστα Σιλβέστρου στην ΕΘΑΛ. 

Κάθε κριτικό σημείωμα σε σχέση με τη θέαση μιας κωμωδίας που δεν διακατέχεται και το ίδιο από χιούμορ και χαρακτηρίζεται μόνο από ακαδημαϊσμούς, χειρουργική προσέγγιση και δυσκοίλιο ύφος θεωρώ ότι αδικεί την παράσταση και την ίδια τη φύση της κωμωδίας. Δυσκολεύομαι κάπως να βρω τις λέξεις γι’ αυτό το κείμενο κι αυτό γιατί ο ειρμός μου διακόπτεται συνεχώς από τα γέλια. Μάλιστα. Κάθομαι μπροστά από μια οθόνη και γελάω ενθυμούμενος σκηνές, ατάκες και συναισθήματα από μια παράσταση κι ευτυχώς που δεν με βλέπει κανείς γιατί πραγματικά θα ανησυχούσε. «Πάει, σάλεψε αυτός» θα έλεγε.