Η Οδύσσεια μιας θέασης

«Οδύσσεια» σε σκηνοθεσία Ρόμπερτ Γουίλσον στο Εθνικό Θέατρο. 

Μπήκα στο Κτήριο Τσίλλερ κρατώντας τεράστιο καλάθι, ενώ χρειάστηκε να γίνουν διάφορες «αλχημείες», εν μέσω υποχρεώσεων, για να το «σκάσω», έστω για μια Κυριακή, στην Αθήνα. Το πράγμα άρχισε να στραβώνει από την αρχή: τελευταίες θέσεις στην τελευταία σειρά κι ακριβώς μπροστά μου ένας ψηλέας και μια αεικίνητη κυρία με φουντωτό μαλλί. Μετά από 3 ώρες και 10 λεπτά είχα στραβολαιμιάσει. Όμως αυτό ήταν το μικρότερο πρόβλημα. Τα κεράσια ήταν μεν ζουμερά, αλλά δεν γέμισαν το καλάθι. 


Η πολυαναμενόμενη Οδύσσεια ήταν μια αλυσίδα από υψιπετείς σκηνοθετικές ιδέες, που άλλοτε φλέρταρε επικίνδυνα με το υπερφίαλο και άλλοτε με το καρτουνίστικο. Στο τέλος η αλυσίδα επέπλευσε, αλλά δεν ολοκληρώθηκε.

Ήταν επιτυχημένη η έμπνευση να αποδώσει μέρος της αφήγησης από το στόμα της βασίλισσας των Φαιάκων Αρήτης, σαν ελλειπτικό, απλοποιημένο και πομπώδες παραμύθι προς την κόρη της, τη Ναυσικά. Και θα δυσκολευτώ να ξεχάσω μερικές πολύ ευρηματικές σκηνές όπως αυτή της απόδοσης της Νέκυιας, την επίσκεψη στον Κάτω Κόσμο με την ανατριαχιαστική χορογραφία των σκιών των νεκρών. 

Η παράσταση (συμπαραγωγή με το Piccolo Teatro του Μιλάνου) είναι μια συνειδητή προσπάθεια του τρισμέγιστου Μπομπ Ουίλσον να επαναδιαπραγματευτεί το μύθο του Οδυσσέα, αποδομώντας τον. Με τον ίδιο τρόπο που αποδόμησε το μύθο της Λυδίας Κονιόρδου, σχεδόν γελοιοποιώντας τη. 

Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι πρόκειται για ένα υψηλής αισθητικής εγχείρημα. Ωστόσο, ήταν εμφανής η προσπάθεια του Αμερικανού σκηνοθέτη να τυλίξει την πρότασή του σε συσκευασία για όλη την οικογένεια και το ευρύ κοινό κι αυτό γύρισε μπούμερανγκ, διότι στο τέλος δεν μένει ικανοποιημένος κανείς. Δικαιούται κι αυτός μια κακή στιγμή, αλλά γιατί έπρεπε να τύχει σε μας; 

Η παράσταση έμοιαζε βγαλμένη μέσα από το πνεύμα της σύγχρονης Αθήνας, που τη μια τρώει τις σάρκες της και την άλλη γλείφει τις πληγές της, όπως θα έλεγε κι ο Γιάννης Ξανθούλης. Πριν τη δω, είχα πειστεί ότι πρόκειται για μια σπουδαία και ιστορική επιλογή για το Εθνικό θέατρο, αλλά και γενικότερα για τα καλλιτεχνικά πράγματα της Ευρώπης, σε μια ταραγμένη εποχή. Ακόμη το πιστεύω, παρόλο που οι «μεγάλες προσδοκίες» δεν εκπληρώθηκαν.