Απ’ τον πηλό έπλασε λουλούδι

Πλούτος του Αριστοφάνη από την ομάδα Φτωχολογιά.

© Κωνσταντίνος Λάρκος. 

Η ιστορία του κυπριακού θεάτρου θα γράψει ότι μια παράσταση που στήθηκε κυριολεκτικά την υστάτη, με καίριες αναποδιές, με προϋπολογισμό στα όρια της ξεφτίλας, μια παράσταση που αποτέλεσε το σκηνοθετικό ντεμπούτο ενός υπεράνω υποψίας θρασύτατου νεαρού ηθοποιού ξελάσπωσε κοτζάμ Διεθνές Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος. Στου οποίου το πρόγραμμα, μάλιστα, μπήκε ως επιλαχούσα. Και δεν είναι μόνο ότι έδωσε δυναμική σ’ ένα φεστιβάλ που δεν διένυε και την καλύτερη χρονιά του, ούτε ότι κέρδισε τις εντυπώσεις κι έγινε επίκεντρο των συζητήσεων για το καλλιτεχνικό μας καλοκαίρι. Είναι και ότι πέτυχε κάτι πιο σπουδαίο: να ανανεώσει τη σχέση του θεατρόφιλου κοινού της Κύπρου με το αριστοφανικό πνεύμα. Μια σχέση που μάλλον είχε κλονιστεί τα τελευταία χρόνια.

Οι επιθεωρησιακού τύπου αναγνώσεις του Αριστοφάνη κούρασαν και το ίδιο συνέβη με παραγωγές φανταχτερές, βαριές και επίπεδες που πιο πολύ είχαν ως στόχο να εκμαιεύσουν χαχανητά, να ικανοποιήσουν καλλιτεχνικές εμμονές ή ακόμη χειρότερα να φέρουν χρήμα στα ταμεία. Το κοινό παρακολουθούσε αριστοφανικές προτάσεις από Κύπρο και Ελλάδα από κεκτημένη ταχύτητα, ή από ένοχη επιθυμία να δει κάποιον γνωστό ηθοποιό να κάνει επίδειξη της μανιέρας του.

Η Φτωχολογιά, που απ’ τον πηλό έπλασε λουλούδι, για τεχνικούς και οικονομικούς λόγους περιορίστηκε σ’ ένα κύκλο τριών παραστάσεων στο πλαίσιο του Φεστιβάλ και προγραμμάτισε ακόμη μία με απόσταση 45 περίπου ημερών τον Σεπτέμβρη κατόπιν απαίτησης του κοινού. Η χρονική απόσταση επιτρέπει μια πιο ψύχραιμη ματιά πάνω στην επιτυχία, καθώς ίσως είναι πιο διακριτά τα στοιχεία που «κούμπωσαν» την προσπάθεια αυτή με το γούστο και τις διαθέσεις του κοινού.

Η οικονομική ανασφάλεια για πολλούς συμπολίτες μας δεν είναι θέμα παίξε- γέλασε. Αυτό ισχύει από αρχαιοτάτων χρόνων κι ο Αριστοφάνης είχε πλήρη επίγνωση της ευαισθησίας των θεμάτων που ανάτεμνε με το κοφτερό νυστέρι της σάτιρας. Άλλωστε, γενικότερα η κωμωδία είναι μια σοβαρή υπόθεση για να την αγγίξει κανείς αψήφιστα, επιδερμικά και πρόχειρα. Ο Κώστας Σιλβέστρος έπρεπε να αποδείξει ότι νιώθει το βάρος της ευθύνης κι ότι σε καμιά περίπτωση δεν έχει αναγάγει εαυτόν σε αυθεντία επί του αρχαίου δράματος. Προσέγγισε το κείμενο με τον οίστρο, τη συστολή, την αθωότητα αλλά και τη ρέντα του πρωτάρη. Και πέτυχε να αναδείξει αβίαστα την επικαιρότητα του έργου, καθώς η σκηνοθετική μπαγκέτα κράτησε μέτρο και ισορροπία.

Ο καταιγισμός ιδεών και ευρημάτων που βάλθηκε να καρφώσει στο σώμα της παράστασης δεν την εκτροχίασε σε ευκολίες και προχειρότητες, αντίθετα έδωσε ένα σφριγηλό, συμπυκνωμένο και πληθωρικό αποτέλεσμα που αποτυπώνεται στη μνήμη του θεατή, που δημιουργεί θετικά «τραύματα» στο αισθητήριο. Πολλοί θα το θυμούνται για χρόνια απ’ έξω και σκηνή- σκηνή. Κι οι υπόλοιποι θα μνημονεύουν τις γενναιόδωρες εναλλαγές γέλιου και συγκίνησης και αν μη τι άλλο την ενέργεια που δημιούργησε, την επαφή με τον κόσμο που δεν κουραζόταν να χειροκροτεί και να επευφημεί. Όλα ήταν τόσο χαριτωμένα, ακόμη και οι αναπόφευκτες ατέλειες. Απλά λειτουργούσαν και έμοιαζαν σωστά: οι φωτισμοί, τα χρώματα, τα σχέδια, οι πολύσημες μουσικές επιλογές της Gav The Band, ο μονομελής Χορός, το δέσιμο του εικαστικού με το δραματικό και το κινησιολογικό μέρος. Άπλετη υποκριτική φαντασία υπηρέτησε την αμείλικτη σάτιρα.

Δεν ξέρω αν σας θυμίζει κάτι αυτό, αλλά η αριστοφανική μυθοποιία περιγράφει μια κοινωνία που τη μαστίζει η φτώχια και η αδικία, ενώ μια ολιγαρχία πολιτικών και ανέντιμων πλουσίων καταδυναστεύουν τις κατώτερες κοινωνικές τάξεις. Τα μέλη της Φτωχολογιάς, με όχημα επίκαιρα μηνύματα και μοτίβα καταφέρνουν να αποδώσουν την πικρή οπτική γωνία των απλών ανθρώπων πάνω στα δεινά που προκαλεί όχι το χρήμα, αλλά η ανθρώπινη φύση.