Εγκαταλελειμμένοι χρόνοι

«A City Seeking its Bodies» της Αλεξάνδρας Βάγιερσταλλ.

Υπάρχει μια μαγική στιγμή στη διαδικασία της θέασης όπου συνειδητοποιείς ότι το (εν προκειμένω παραστατικό) έργο τέχνης κατακτά την αυτονομία του, αποκτά παλμό κι αρχίζει να αναπνέει χωριστά από τον δημιουργό του. Το νιώθεις να χτυπά στον ρυθμό της καρδιάς σου, να γίνεται δικό σου. Αυτή η απόκλιση της νοητικής διεργασίας του πλάστη προς τα ενδότερα του θεατή, η μετουσίωση της πνευματικής και συναισθηματικής ύλης, είναι το απόλυτο ζητούμενο στην τέχνη –πέρα ακόμη και από την αισθητική αρτιότητα. 

Το ζητούμενο αυτό το πέτυχε η παράσταση «A City Seeking its Bodies», που πρωτοπαρουσιάστηκε τον Σεπτέμβριο του 2015 στο Ντίσελντορφ, κι ένα χρόνο αργότερα είχαμε την ευκαιρία να τη δούμε, με μικρές παραλλαγές, στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Κύπρια. Ο χορός είναι αυτός που βγάζει μέχρι τώρα ασπροπρόσωπο το φεστιβάλ, και ειδικότερα η συγκεκριμένη πρόταση, που αποτελεί αποτέλεσμα μιας ωραίας καλλιτεχνικής αντάμωσης. Το «A City Seeking its Bodies» γεννήθηκε όταν η χορογράφος Αλεξάνδρα Βάγιερσταλλ άκουσε το μουσικό άλμπουμ του συνθέτη Hauschka (Φόλκερ Μπέρτελμαν) με τίτλο «Abandoned City», που είναι εμπνευσμένο από την ατμόσφαιρα εγκαταλελειμμένων περιοχών. Με τη συνδρομή της εικαστικού Μαριάννας Χριστοφίδου κι έξι παγκόσμιας κλάσης χορευτών, προτείνει μια ανοιχτή σε ερμηνείες, ολοκληρωμένη πρόταση, που εξερευνά την πονεμένη σχέση μεταξύ ανθρώπου και περιβάλλοντος. 

Είναι και ο τρόπος που δένουν οι ποικίλες καλλιτεχνικές φόρμες. Ο Hauschka συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους εκπροσώπους της σύγχρονης πειραματικής μουσικής δημιουργίας, με ειδικότητα το λεγόμενο «προετοιμασμένο πιάνο», δηλαδή ένα πιάνο του οποίου ο ήχος μεταβάλλεται από την τοποθέτηση χρηστικών αντικειμένων στις χορδές. Δεν θα μπορούσε να υπάρχει ιδανικότερο ηχοτοπίο από τις συνθέσεις του, που περικλείουν τους τριγμούς από την ηχώ της εγκατάλειψης. Παράλληλα, το βίντεο της Μ. Χριστοφίδου, γεμάτο με τραχιές εικόνες από έρημα και άγονα τοπία, ενισχύει οπτικά το υπό διερεύνηση θέμα. Το αφηρημένο αποτέλεσμα ενισχύεται από μια μάλλον πομπώδη γυναικεία αφήγηση, που αναφέρεται στις πόλεις «που αναζητούν τα κορμιά τους».  

Ένας λυρικός δισταγμός απορρέει από τα έξι ανθρώπινα κορμιά (Ντάνι Μπράουν, Ευαγγελία Ράντου, Χάρης Κούσιος, Ελντάντ Μπεν Σασόν, Νταμιάν Φουρνιέ, Ρέναν Μάρτινς) που όντας σε μια σχεδόν οργανική επαφή, παρασύρονται σε μια αποφασιστική κινησιολογική συνομιλία γεμάτη αντιπαραθέσεις. Αξιοποιώντας τη «νοημοσύνη του σμήνους» επιχειρείται ένας ενιαίος επαναπροσανατολισμός, μια παράλληλη μεταμόρφωση του κοινού σώματος καθώς η φύση επανακτά τα εδάφη και τα αστικά τοπία που είχε καταλάβει βίαια η ασυδοσία του ανθρώπινου πολιτισμού. 

Το εκπληκτικό είναι ότι κανένα σημείο της πρότασης δεν έμοιαζε να προκύπτει υπό πίεση. Οι ερμηνευτές υπερασπίζονται με τη γλώσσα του σώματος τις ιδέες της χορογράφου, αναδίδοντας φυσικότητα, άνεση, αυτοπεποίθηση και μια ρομαντική αφοσίωση στην κοινωνική διάσταση του θέματος. Πρόκειται για μια απαιτητική εργασία που προϋποθέτει χάρη, υψηλή τεχνική και εσωτερική δύναμη. Ο πειθαρχημένος και σμιλευμένος κόσμος της συντεταγμένης κίνησης συναντά τον άναρχο και εύπλαστο κόσμο της ποιητικής αβεβαιότητας, καθώς οι δημιουργοί προτιμούν να αφήσουν στο τέλος μια αισιόδοξη αίσθηση της ελπίδας και του αντιστρέψιμου.

Η καλλιτεχνική έκβαση οξύνει τις αισθήσεις και προετοιμάζει τον θεατή για μια κλιμακούμενη μαγική πρόσβαση στα τεκταινόμενα. Κι όλα αυτά με μια αξιοσημείωτη εκφραστική οικονομία που δίνει νόημα στο κενό και ξορκίζει την έννοια της εγκατάλειψης –του χώρου, μα και του χρόνου– εξυμνώντας τη.