Επιτυχής αποστασιοποίηση

Δεν ταυτίστηκα με κανέναν από τους ήρωες, ο σκηνοθέτης δεν εμβάθυνε στον ψυχισμό τους. Δεν κατέγραψα στις εντυπώσεις μου τα υποκριτικά γυμνάσια των ηθοποιών, ούτε ακολούθησα την πλοκή με ιδιαίτερη αγωνία κι ενδιαφέρον. Ε, αυτό δεν μπορεί παρά να σημαίνει ένα πράγμα: ότι ο Πάρις Ερωτοκρίτου πέτυχε πλήρως τους στόχους του. Κι εννοώ τους στόχους που ο ίδιος ο Μπέρτολντ Μπρεχτ έθετε, δηλαδή η θεατρική πράξη να μην είναι «μίμηση πράξεως», μια βιοτεχνία ψευδαισθήσεων, αλλά να απαιτεί την κριτική αποστασιοποίηση, να προκαλεί πολιτικό, ιδεολογικό προβληματισμό, να τσιγκλά τον θεατή και να τον ωθεί στον (αυτο)στοχασμό.

Ο ίδιος είχε δώσει τον δικό του ορισμό για το ιδανικό δημιούργημα: «έτσι ακριβώς πρέπει να χτίζεται/ το έργο, για να ‘χει διάρκεια και ζωή:/ σα μηχανή που ‘χει όλο ελαττώματα».

Καλλιτέχνης με βρετανική παιδεία, ο Ερωτοκρίτου επέλεξε την αγγλική απόδοση στον τίτλο του έργου, «Ένας αξιοπρεπής γάμος», κι όχι τον πρωτότυπο που κυριολεκτικά αποδίδεται «Ο μικροαστικός γάμος» (DieKleinbürgerhochzeit). Παρά το γεγονός ότι το έργο ανήκει στην πρώιμη, τη«βαυαρική» περίοδο του Μπρεχτ, πριν την αποφασιστική στροφή προς τις μαρξιστικές ιδέες, διαπνέεται επαρκώς από τη φιλοσοφία που σφράγισε το σύνολο του έργου του. Δηλαδή, την προτροπή για κοινωνική θεραπεία με εργαλείο μια διαγνωστική οπτική απέναντι στα κακώς έχοντα. Περισσότερο και από τους πολιτικά διεφθαρμένους, ο Μπρεχτ απεχθανόταν τους πολιτικά αγράμματους, τους αμέτοχους στα κοινά.

Ο σκηνοθέτης διείδε την επικαιρικότητα της μπρεχτικής αντιπρότασης και δεν τοποθέτησε τον μεγεθυντικό φακό πάνω στους ήρωες, αλλά εστίασε διακριτικά στη συνολική εικόνα, τη γενικότερη οπτική του Γερμανού δραματουργού, με τη διαχρονική νύξη προς τον σκεπτόμενο και δρώντα άνθρωπο να «γίνει» η αλλαγή. Δεν ήταν μια παράσταση εποχής, αφού δεν πρόκειται για έργο εποχής, δεν αφορά ένα συγκεκριμένο «zeitgeist», είναι κλασικό.

Σε πρώτο επίπεδο, σατιρίζει τον πρακτικά χονδροειδή και παράδοξο θεσμό του γάμου, στα επόμενα επικρίνει τις κοινωνικές συμβάσεις γενικότερα, καθώς οι ήρωες αποχωρίζονται σιγά- σιγά τις μάσκες της πολιτικής ορθότητας και ακροβατούν ανάμεσα στη φωτεινή και τη σκοτεινή πλευρά τους, ενώ στο τελευταίο επίπεδο αγγίζει το νυστέρι στο ευρύτερο σώμα του κοινωνικού μακρόκοσμου.

Το πρώτο δείγμα γραφής στον υπό διαμόρφωση ακόμη νέο θεατρικό χώρο, το Σπούτνικ, κρίνεται αν μη τι άλλο θετικό κι ευχόμαστε να αποδειχτεί σύντομα προσθήκη- ανάσα στα πολιτιστικά μας δρώμενα.