Ο ρινόκερος στον καθρέφτη μας

Ο μισός Αμαζόνιος έχει κοπεί για να γίνουν βιβλία που αναλύουν από κάθε σκοπιά, με λογοτεχνικούς, φιλοσοφικούς, πολιτικούς, οικονομικούς, ψυχολογικούς και άλλους όρους, την άνοδο του εθνικοσοσιαλισμού στη Γερμανία του ’30 και τις επιπτώσεις της κατά τη διάρκεια του –κατά Χόμπσμπαουμ- «σύντομου 20ού αιώνα». Ελάχιστα όμως κατάφεραν να συμπυκνώσουν όλες τις προεκτάσεις του φαινομένου όσο ο «Ρινόκερος» του Ιονέσκο.

Κι αν ο ναζισμός άντλησε την ψυχοκοινωνική του δύναμη από το αίσθημα της ντροπής από την ταπείνωση του 1^ου ΠΠ, οι σύγχρονες τοξικές παρεκκλίσεις μπορεί να βασίζονται στην πλήξη και την οικονομική και ηθική ανασφάλεια μιας ήδη καχύποπτης κοινωνίας, που ρέπει προς την συνωμοσιοπαράνοια.

Επειδή πάντοτε υπάρχει πρόσφορο έδαφος για ψυχοπαθητικής μορφής ιδεολογίες που βασίζονται στο μίσος, η επιλογή του συγκεκριμένου έργου δεν μπορεί παρά να είναι διαχρονικά επιτυχημένη. Η παχυδερμοποίηση είναι η νόσος και της δικής μας εποχής.

Έχοντας καεί στο χυλό της αποδόμησης και της πρωτοπορίας με το στανιό, ο Θεατρικός Οργανισμός Κύπρου ανέθεσε το πρότζεκτ στον Χρίστο Σιοπαχά.

Όσο χειμαρρώδης, αντιδραστικός και αιρετικός είναι στο δημόσιο λόγο του, τόσο συντηρητικός και προβλέψιμος αποδεικνύεται ο έμπειρος Κύπριος σκηνοθέτης στο σανίδι. Επένδυσε στις δυνατότητες –και τις αγκυλώσεις- του ρωσικού ψυχολογικού θεάτρου, κοντά στη ρεαλιστική υποκριτική γραμμή. Εστίασε στο ζήτημα της ατομικής ευθύνης που υποχωρεί μπροστά σε μια μεταφυσική, μαγική εμμονή που τραβάει τη μουδιασμένη μάζα στην κομφορμιστική της δίνη. Και επιχείρησε με μυητικό τρόπο να συντονίσει σύσσωμη την καλλιτεχνική ομάδα σε μια σφιχτή προσέγγιση του ιονεσκικού σύμπαντος.

Το κατάφερε μόνο εν μέρει, αφού δινόταν η εντύπωση ότι χρειαζόταν πολύ χρόνο ακόμη για να «κουρδιστεί».