Ένα παιχνίδι χαρμολύπης

 «Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου» της Άλκης Ζέη στον ΘΟΚ.

 Θα ήταν μεγάλη παράλειψη εκ μέρους μου αν δεν έγραφα ένα σημείωμα για τον «Μεγάλο περίπατο του Πέτρου». Οφείλουμε να είμαστε απαιτητικοί με το καλλιτεχνικό προϊόν (μα τι άσχημη λέξη!) του κρατικού θεάτρου, εντούτοις αυτό δεν πρέπει να μας εμποδίζει να αναγνωρίζουμε μια σπουδαία κατάκτηση, όπως αυτή της Σκηνής 018 εκ μέρους του Τάκη Τζαμαργιά και των συνεργατών του.

Είναι πολλοί οι λόγοι για τους οποίους επιβάλλεται να παρακολουθήσουν την παράσταση αυτή όλοι οι μαθητές της Κύπρου, τουλάχιστον από την τετάρτη τάξη και πάνω. Και βέβαια έχουν να κάνουν με την εξοικείωση και της νέας γενιάς με το έξοχο αφηγηματικό σύμπαν της Άλκης Ζέη, με τον καλοστημένο καμβά της Ιστορίας που παραμένει πάντοτε αρραγής στο φόντο και με το ουσιώδες και παράλληλα ευχάριστο στη θέαση θέατρο που σέβεται τον θεατή όλων ανεξαιρέτως των ηλικιών. Είναι για τους λόγους αυτούς που αναμένεται ο «Περίπατος» να συνεχιστεί και την επόμενη θεατρική σεζόν.

Δεν βιάστηκα να γράψω για τον «Μεγάλο περίπατο του Πέτρου» που παρακολούθησα τον περασμένο Οκτώβριο, έχοντας την ευκαιρία να χειροκροτήσω όρθιος στο τέλος τη μυθική συγγραφέα του, η παρουσία της οποίας ηλέκτρισε το ήδη συναισθηματικά φορτισμένο κλίμα. Τρεις μήνες μετά, μπορώ να κοιτάξω τη βιωματική αυτή εμπειρία με διάθεση αναστοχασμού πάνω στα ερωτήματα που πήρα μαζί μου φεύγοντας, να επιχειρήσω να εξηγήσω όσα είχαν γραφτεί στα συνεπαρμένα πρόσωπα των θεατών, μικρών και μεγάλων, εκείνο το απόγευμα του Σαββάτου.

Ο ίδιος ο σκηνοθέτης έχει παραδεχτεί ότι δυσκολεύτηκε να αποτινάξει από πάνω του την παράσταση με το ίδιο έργο που παρουσίασε στο Εθνικό πριν από πέντε χρόνια, με συνοδοιπόρους και τότε τον Σάββα Κυριακίδη στη δραματοποίηση και τον Δημήτρη Ζαβρό στη μουσική. Χωρίς να έχω δει την αθηναϊκή, τολμώ να μαντέψω ότι η κυπριακή πρόταση ήταν ωριμότερη. Το σκηνικό αποτέλεσμα βρίθει στοιχείων που τονίζουν τη βαθιά μελέτη πάνω στο κείμενο. Ο Τζαμαργιάς ζύγισε τα σημαντικότερα προτερήματα του μυθιστορήματος και ακολούθησε τη συγγραφέα στο άνετο τέμπο της, επιτρέποντας στον «Πέτρο» να τον παρασύρει ελεγχόμενα στον συναρπαστικό του περίπατο, σ’ ένα θεατρικό μονοπάτι μακριά από τη σοβαροφάνεια των ενηλίκων, αλλά και κοντά σε μια οπτική που εναλλάσσεται με το παιδικό βλέμμα. 

Η παράσταση είναι απολαυστική στη θέαση, όπως το βιβλίο είναι απολαυστικό στην ανάγνωση. Χαρακτηρίζεται δηλαδή από απλότητα, αμεσότητα, οικονομία αφήγησης και έντονο ρυθμό δράσης. Παράλληλα, διατηρεί την ισορροπία ανάμεσα στο τραγικό και το κωμικό, την απόγνωση και την αισιοδοξία, τη βαρβαρότητα και την αθωότητα. Είναι ένα παιχνίδι χαρμολύπης, που αφήνει στο φόντο τις κακουχίες, για να υμνήσει το μεγαλείο της ζωής και την ομορφιά των μικρών, καθημερινών στιγμών.

Για την Άλκη Ζέη, η χρονική αποστασιοποίηση λειτουργεί ως χρηστικό εργαλείο διαχρονικής ανάδειξης των σημαινόμενων μιας τραυματικής εποχής. Προτάσσει μια απαλή αποτίμηση των ιστορικών δεδομένων προκειμένου να εστιάσει στον άνθρωπο. Αποτιμά μια εποχή όχι με τη σχολαστικότητα του επιστήμονα, αλλά με την απέρριτη σπουδή του στοχαστή, χωρίς ψυχωφελείς και ηθικοδιδακτικές προθέσεις, μακριά από πατριωτικές παράτες και εξιδανικεύσεις.

Η παραγωγή επέλεξε καλλιτεχνικούς συνεργάτες από το πάνω ράφι και ασχολήθηκε πολύ σοβαρά με το θέμα της διανομής. Το κυπριακό έμψυχο δυναμικό μπολιάστηκε με ηθοποιούς από την Ελλάδα, καλλιτέχνες όχι απλώς ικανούς, αλλά και φιλόδοξους, που είχαν κίνητρο και δεν έβλεπαν την προοπτική του ΘΟΚ ως επαγγελματική αρπαχτή. Ο Γιάννης Καραούλης εκπέμπει ιδανικά την απαραίτητη παιδικότητα και αθωότητα που απαιτούσε ο ρόλος ώστε να σταθεί ως κεντρικός άξονας που διαπερνά τα δρώμενα.