Κυριακή 19 Ιουνίου 2016

Τα στοιχειά των μεταλλείων

Μαρίνα Μπάρσι Χάνερ & Ίσιλ Σολ Βιλ (Πουέρτο Ρίκο & Καταλονία). 
© Σκεύη Λαού.

Το στοιχείο της έκπληξης αποτελεί βασικό συστατικό του συνεχώς αναπτυσσόμενου και στην Κύπρο καλλιτεχνικού είδους του performance art. Και μέρος αυτής της έκπληξης είναι κάθε φορά ο χώρος που επιλέγεται για να επιτελεστεί η καλλιτεχνική δράση: η τέχνη αυτή είναι ο ορισμός του site specific. Το Διεθνές Φεστιβάλ Performance Art ολοκλήρωσε αισίως την 4η έκδοσή του και θεωρείται πλέον θεσμός και μάλιστα παγκόσμιας εμβέλειας.

Έχοντας ήδη παρουσιαστεί στην Καστελλιώτισσα, κατά μήκος της νεκρής ζώνης της Λευκωσίας και στο Ίδρυμα ARTos, οι διοργανωτές (και ειδικότερα η επιμελήτρια Χριστίνα Γεωργίου που με την αφοσίωση και τις άοκνες προσπάθειές της κατάφερε ουσιαστικά να βάλει την Κύπρο στον παγκόσμιο χάρτη του performance art) είχαν την έμπνευση να αποκεντρώσουν δημιουργικά το διήμερο φεστιβάλ και να το τοποθετήσουν στο Μιτσερό. Συγκεκριμένα, στα δύο εγκαταλελειμμένα χαλκούχα μεταλλεία της Κοκκινοπεζούλας –τη γνωστή Κόκκινη Λίμνη- το Σάββατο και της Κοκκινογιάς την Κυριακή.

Με τον τρόπο αυτό βέβαια «θυσίασαν» το ενδεχόμενο μιας μεγαλύτερης προσέλευσης που θα είχε το φεστιβάλ αν πραγματοποιούνταν κάπου στο κέντρο της Λευκωσίας ή έστω της Λεμεσού προκειμένου να εξασφαλίσουν τοποθεσίες με εξαιρετικό εικαστικό ενδιαφέρον, αλλά και μ’ ένα φιλοσοφικό και ιδεολογικό βάθος που θα ευνοούσε μια αισθητικά πλούσια ομαδική εικαστική εγκατάσταση με σάρκα και οστά, που ταυτόχρονα θα συνδιαλέγεται με την Ιστορία του τόπου που τη φιλοξενεί.

Η Ιστορία της Κύπρου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη μεταλλευτική δραστηριότητα ανά τους αιώνες και ειδικότερα με τον χαλκό (Cuprous). Σήμερα, με τα κοιτάσματα χαλκοπυρίτη εξαντλημένα, το μεταλλείο Κοκκινοπεζούλας, που λειτούργησε από μεταξύ 1953- 1966 και το μεταλλείο Κοκκινογιάς που λειτούργησε μεταξύ 1973-1979 είναι δύο πομπώδη μνημεία της οχληρής και οδυνηρής ανθρώπινης παρέμβασης στη φύση. Ειδικότερα, η Κόκκινη Λίμνη, που πήρε αυτό το χρώμα από τα απόβλητα της μεταλλουργικής κατεργασίας και θεωρείται τοξική, μοιάζει με τοπίο από άλλον πλανήτη. Η δε Κοκκινογιά μοιάζει μ’ ένα τεράστιο εργοτάξιο- φάντασμα.

Με το ενδιαφέρον μετά το διεθνές Ανοικτό Κάλεσμα να είναι αυξημένο, οι διοργανωτές επέλεξαν συνολικά έντεκα καλλιτέχνες από δέκα χώρες οι οποίοι ήρθαν μια εβδομάδα πριν την εκδήλωση, συμμετείχαν σε βιωματικό εργαστήριο και μελέτησαν τους χώρους προκειμένου να δημιουργήσουν καινούρια έργα, με σημείο αναφοράς την ελεύθερη θεματική «Νέες Συγχρονικότητες». Οι καλλιτέχνες, που φιλοξενήθηκαν σε σκηνές στον κήπο του Μουσείου του Νίκου Κουρούσιη, εργάστηκαν συλλογικά, συγκεντρωμένα και σχεδόν ασκητικά προκειμένου να ενορχηστρώσουν μια υψηλής αισθητικής κοσμογονία, ένα πανόραμα εικόνων και συναισθημάτων καθώς παράλληλα διερευνούσαν τα όρια της σωματικής αντοχής.

Το αποτέλεσμα ήταν μια αλυσίδα από βιωματικές τελετουργίες και αισθητηριακές εμπειρίες που παρουσιάστηκαν σε κάθε χώρο ως ενιαίο, συλλογικό και μνημειακό περφόρμανς, όπου ο καθένας συμπλήρωνε ή επηρέαζε τον άλλον χωρίς ταυτόχρονα να κλονιστεί διόλου η ανεξαρτησία του. Η σύγκλιση συνηγορούσε στην κατανόηση αυτής της ιδιότυπης τέχνης, ως πράξη υπέρβασης και ανατροπής, ως πράξη καταστροφής των ορίων και σωματικής μίμησης προς το ακραίο.

Στο performance art δεν υπάρχει καθαρή αφήγηση, ούτε στοιχειώδες κινησιολογικό λεξιλόγιο. Όλα λειτουργούν αυθόρμητα, προκύπτουν από τον χώρο και σε άμεση συνάρτηση με τις αντιδράσεις των περιπλανώμενων θεατών. Οι οποίοι απαριθμούσαν μερικές δεκάδες, αλλά είχαν τις κεραίες ανοιχτές προς τα αινίγματα της ύπαρξης σε συνάρτηση με τη λειτουργία των συμπαντικών κανόνων. Παρακολουθούσαν τους ολοζώντανους πίνακες να μηχανεύονται με αξιονιστικές πινελιές νέες εκδοχές για ιδέες, μύθους και πεποιθήσεις, να αναζητούν μονοπάτια για την ακύρωση του «εγώ», να μετατρέπονται σε λυρικά στοιχειά των μεταλλείων, σε αγγέλους καταλύτες μιας απόκοσμης αρμονίας. Προκειμένου να αντηχήσουν τα σημεία αναφοράς της ιστορίας του ανθρώπινου πολιτισμού και της φθοροποιού συνάντησής του με τη φύση.


Μαρτίνα Μαρίνι Μιστεριόζο (Ιταλία). © Σκεύη Λαού.

Ρία Χάρτλεϊ (Αγγλία). © Σκεύη Λαού.

Αντώνης Αντωνίου (Κύπρος). © Σκεύη Λαού.

Μάρτα Λόντολα (Ιταλία/ Γερμανία). © Σκεύη Λαού.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου