Φοβηθείτε άφοβα

Πήγα να παρακολουθήσω την παράσταση του Άχιμ Βίλαντ «Fear Industry» μ’ έναν κρυφό φόβο: ότι θα επρόκειτο για έναν ακόμη ανέξοδο, επιδερμικό φιλιππικό κατά των αόριστων σκοτεινών εξουσιαστών που τρέφονται από την ίδια τους την ικανότητα να χρησιμοποιούν το φόβο ως εργαλείο αδρανοποίησης και (συνεπώς) χειραγώγησης των μαζών. Ο φόβος αυτός δεν επιβεβαιώθηκε και γενικότερα εκείνη η βραδιά εξελίχθηκε σε μια αλληλουχία διαψεύσεων σε σχέση με αυτά που ανέμενα να παρακολουθήσω.

Οι διαψεύσεις προήλθαν από αυτά που διαδραματίζονταν επί σκηνής, αλλά και τα προφανή ανομολόγητα, αυτά που κρύβουν πίσω τους λέξεις, εκφράσεις, σιωπές, το εναρμονισμένο σύνολο κινήσεων, ήχων, εικόνων. Ο Άχιμ Βίλαντ δεν διολίσθησε στον εύκολο δρόμο της Κακίας και δεν φόρτωσε τους ερμηνευτές του με τυποποιημένες αντιδράσεις και φοβισμένα βλέμματα. Προτίμησε να «παίξει» με τους θεατές, όχι συμπαρασύροντάς τους σε ένα τσίρκο συναισθηματικών εναλλαγών και έντονων αντιδράσεων, αλλά κρατώντας τους συγκεντρωμένους στη σκηνική τελετουργία, σε μια αισθητηριακή πρόσληψη χωρίς καλλιτεχνικούς διαχωρισμούς.

Παρά την πρόδηλη εντύπωση μιας χωρικά προσαρμοστικής πρότασης που βρίσκεται σε συνεχή εξέλιξη και διαμόρφωση, ο τρόπος που είναι στημένη είναι αισθητικά και νοηματικά συμπαγής, σαν ενιαίο σκηνικό σώμα· είναι ξεκάθαρα μια πρόταση προσανατολισμένη στη θεματική της. Εκτιμώ ότι πέραν από τις κοινωνικές, πολιτικές και πολιτιστικές προεκτάσεις της έννοιας του φόβου το κύριο βάρος ρίχνεται στις ψυχολογικές: στα ένστικτα, τις ενοχές, τις φαντασιώσεις μας, τις συναισθηματικές και νοητικές «κερκόπορτες» που μας καθιστούν τόσο ευάλωτους στο φόβο και τόσο ευπαθείς στις δηλητηριώδεις του παρενέργειες.

Αδύνατο σημείο της παράστασης είναι ίσως η υπερβολική σωματική ένταση, καθόλου όμως αυτό δεν επισκίαζε το γενικό αποτέλεσμα, καθώς ακόμη και μετά το τέλος ο αντίλαλός της δονούσε τα τοιχώματα· της σκηνής και του μυαλού.