Σύνθετη απλότητα

«Ανάμισης ντενεκές» του Γιάννη Μακριδάκη.

Από την αρχαία τραγωδία, μέχρι την παράδοση, την κλασική και σύγχρονη λογοτεχνία, το θέατρο, τον κινηματογράφο αλλά και το τραγούδι η ηρωοποίηση ενός φονιά αποτελεί δημοφιλές αφηγηματικό θέμα. Ο Ντοστογέφσκι δεν πρωτοτυπούσε όταν σκαρφιζόταν τον Ρασκόλνικοφ, που εγκλημάτησε και τιμωρήθηκε, ούτε ο Σέρτζιο Λεόνε όταν οπτικοποιούσε περίπλοκους καουμπόηδες με ιδιαίτερο κώδικα τιμής, ή εγγύτερα, ο Γκάτσος και ο Χατζιδάκης όταν μας σύστηναν τον «Γιάννη τον φονιά» κι ο Σαββόπουλος όταν έγραφε το μακρύ ζεϊμπέκικο για τον Νίκο Κοεμτζή.

Όπως ο τελευταίος, έτσι και ο διαβόητος Γιώργης Πέτικας υπήρξε υπαρκτό πρόσωπο και μέχρι και σήμερα στη Χίο χρησιμοποιούν το όνομά του για να… φοβερίσουν τα παιδιά να φάνε το φαΐ τους. Η ιστορία του φτωχού πρώην μετανάστη που επιστρέφει στην πατρίδα του για να γίνει φυγόδικος και νούμερο ένα καταζητούμενος επειδή διαπράττει έγκλημα πάθους, ίσως δεν θα ήταν από μόνη της τόσο ενδιαφέρουσα εάν δεν είχε φόντο τη «καυτή» δεύτερη δεκαετία του 20ού αιώνα, μια εποχή όπου αυτοκρατορίες κατέρρεαν και τα σύνορα όλου του κόσμου, αλλά και της Ελλάδας, άλλαζαν ριζικά.

Ο συγγραφέας και ιδρυτής του Κέντρου Χιακών Μελετών Γιάννης Μακριδάκης διείδε όλη αυτή τη δυναμική όταν αποφάσιζε να κάνει το λογοτεχνικό του ντεμπούτο το 2008 με το έργο «Ανάμισης ντενεκές», εξιστορώντας τον λαϊκό θρύλο παράλληλα με τα πραγματικά γεγονότα.

Όμως, η λογοτεχνική επιτυχία δεν αποτελεί από μόνη της εχέγγυο για μια ενδεχόμενη θεατρική. Και για την επιτυχία της απόπειρας του Χάρη Χαραλάμπους και της σκηνοθέτριας Μαρίας Αιγινίτου συνέτειναν μια σειρά από παράγοντες. Οι διασκευαστές αγάπησαν το κείμενο και σεβάστηκαν πλήρως την οπτική και τους προβληματισμούς του συγγραφέα για να τονίσουν την άποψη ότι το έγκλημα δεν αποτελεί απαραίτητα μια αυτόνομη, μεμονωμένη πράξη, αλλά είναι και σύμπτωμα μιας προβληματικής κοινωνίας. Και κατάφεραν να το ζωντανέψουν μαεστρικά, με σκηνικό μόνο έναν σωρό από άδειους ντενεκέδες.

Μετά από κάμποσα χρόνια στην Ελλάδα, ο Χάρης Χαραλάμπους ετοιμάζεται σε λίγες μέρες να κάνει το ντεμπούτο του σε κυπριακή παραγωγή, στο έργο της Νέας Σκηνής του ΘΟΚ «Η τάξη μας». Και βρήκε την ευκαιρία να συστηθεί καλύτερα στο κοινό της ιδιαίτερης πατρίδας του (κάποιοι ίσως πήραν μια γεύση και στον «Θείο Βάνια» το φθινόπωρο στο Φεστιβάλ Κύπρια) με μια δουλειά προσωπική αλλά και ιδιαίτερα απαιτητική. Ολομόναχος, με μια ραφινάτη, όσο και σύνθετη απλότητα, γέμισε κάθε γωνιά μιας αχανούς σκηνής στο Θέατρο Δέντρο.

Με μόνα εργαλεία την υποκριτική δεινότητα και μια γκάμα σωματικών και φωνητικών εκφράσεων κατόρθωσε να μετατρέψει έναν τύποις μονόλογο σε πολυπρόσωπη παράσταση. Όλες οι παράλληλες αφηγήσεις, αλλά και οι χαρακτήρες του έργου, αρσενικοί και θηλυκοί, από τον κεντρικό ήρωα μέχρι τον ίδιο τον αφηγητή, ζωντάνεψαν ανάγλυφα και καθαρά από τον ίδιο ηθοποιό. Και άρπαξαν τον θεατή «από τα μαλλιά» για να τον ταξιδέψουν σε μια άλλη εποχή και μια άλλη Ελλάδα, πιο αυθεντική και αυθόρμητη, αλλά και στην εσωτερική του γεωγραφία.